Students from Batumi Turn School Environment into a Living Eco Lab
ბათუმელმა მოსწავლეებმა სკოლის გარემო ცოცხალ ეკო-ლაბორატორიად აქციეს
გარემოსდაცვითი გამოწვევების გაგება ზოგჯერ მეტ გამოცდილებას მოითხოვს, ვიდრე სახელმძღვანელოებსა და საკლასო დისკუსიებში მიღებული ცოდნაა. ბათუმში მოსწავლეთა ჯგუფმა დაიწყო განსხვავებული მიდგომის შესწავლა და სკოლის სივრცის ნაწილი ისეთ ადგილად გარდაქმნა, სადაც შესაძლებელი იქნებოდა ეკო იდეების შესწავლა და განხილვა.
ბათუმის N16 საჯარო სკოლის ახალგაზრდა ინოვატორებმა შექმნეს ეკო-საგანმანათლებლო სივრცე, სადაც მოსწავლეები არა მხოლოდ აკვირდებიან გამწვანებას, არამედ აქტიურად მონაწილეობენ გარემოსდაცვით აქტივობებსა და დისკუსიებში. კარგი პრაქტიკის შესახებ მხოლოდ სწავლის ნაცვლად, ისინი ექსპერიმენტებს ატარებენ, ერთობლივად ქმნიან სიახლეებს, ცვლიან იდეებს და თანამშრომლობენ გარემოში, რომელიც გარემოსდაცვით ცოდნას ყოველდღიურ პრაქტიკასთან აკავშირებს.
იდეიდან პროტოტიპამდე პროტოტიპამდე
პირველივე დღიდან მოსწავლეები არა მხოლოდ მონაწილეები, არამედ თანაშემქმნელები იყვნენ. სკოლის დირექტორთან ერთად მათ ჩამოაყალიბეს ურბანული გამოწვევების კონცეფცია და გუნდურად წარუდგინეს იგი ჟიურის.
მათი იდეა მარტივი, მაგრამ მნიშვნელოვანი იყო: სკოლის შიდა სივრცეების უფრო ჯანსაღ და მწვანე გარემოდ გარდაქმნა, მოსწავლეების ჩართულობის პარალელურად პროცესის ყოველ ეტაპზე. პრაქტიკული სწავლა ძირითად მიდგომად იქცა – გარემოსდაცვითი ცნობიერების ყოველდღიურ პრაქტიკად გადაქცევა.
რით გამოირჩეოდა ეს პრეზენტაცია?
პირველ რიგში, ეს ნამდვილი თანამშრომლობის ნიმუში იყო. მოსწავლეებმა და სკოლის დირექტორმა ინიციატივა გვერდიგვერდ შეიმუშავეს და წარადგინეს, რაც თანამშრომლობითი ლიდერობის ძლიერ მაგალითს აძლევდა.
Ამასთან, იდეა ხელშესახები იყო. მოსწავლეებმა ის თავიანთ სკოლაში წარმოდგენილი ეკო-სივრცის ვიზუალური მაკეტის საშუალებით განახორციელეს, რამაც კონცეფცია როგორც კონკრეტული, ასევე მიმზიდველი გახადა.
რაც მთავარია, იდეამ ზრდის აშკარა პოტენციალი აჩვენა. ეს არ იყო ერთჯერადი საკონკურსო განაცხადი, არამედ უფრო ფართო ხედვის ნაწილი. ეკო კლუბების რეგიონული ქსელის წევრების რანგში, სკოლა უკვე ჩართულია ერთობლივი სწავლების, ინფორმაციის გაცვლისა და მეგობრული კონკურენციის აქტივობებში, სადაც მოსწავლეები და მასწავლებლები განუწყვეტლივ შთააგონებენ ერთმანეთს უკეთესობისკენ.
ასე სცდება იდეები კონცეფციებს – პასუხისმგებლობით, შემოწმებით და რწმენით.
სწავლა სკოლის გამწვანების გზით
თავდაპირველად, მოსწავლეებმა ყურადღება სკოლის ეზოს გამწვანებაზე გაამახვილეს. მათ შერჩეული მცენარეები დარგეს, რომლებიც ადვილად ეგუებიან ადგილობრივ კლიმატსა და პირობებს. ვინაიდან მოსწავლეები თავად მონაწილეობდნენ ნიადაგის მომზადებასა და მცენარეების დარგვაში, მათ შეიძინეს პრაქტიკული უნარ-ჩვევები დარგვაში, ნიადაგის მომზადებასა და მცენარეების მოვლაში. ის, რაც ჩვეულებრივ ლანდშაფტის მოწყობის ამოცანად შეიძლება ჩაითვალოს, საინტერესო სასწავლო შესაძლებლობად იქცა, რამაც მოსწავლეებს საშუალება მისცა უკეთ გაეგოთ, თუ როგორ ფუნქციონირებს ბუნებრივი სისტემები და რატომ არის მწვანე სივრცეები მნიშვნელოვანი თემებისთვის.
გარე სივრცის გარდა, პროექტმა ეკო-სივრცეში გამწვანებაც დანერგა, სადაც მცენარეები ბიოფილური დიზაინის პრინციპების დაცვით იყო განლაგებული, რითაც შეიქმნა სასწავლო გარემო, რომელიც ბუნებრივ ელემენტებს ყოველდღიურ სასკოლო ცხოვრებაში აერთიანებს.
„მომეწონა, რომ ბევრი რამ თავად დავგეგმეთ და რეალურად შევცვალეთ სკოლის გარემო“, – თქვა მარიამმა, სკოლის მოსწავლემ და ეკოკლუბის წევრმა.
გრძელვადიანი ჩართულობის წასახალისებლად, სტუდენტებმა შეიმუშავეს მცენარეთა მოვლისა და დაკვირვების სისტემა. მათ დაიწყეს მცენარეთა ზრდისა და გარემო პირობების დოკუმენტირება მოვლის ჟურნალში, რეგულარულად აღრიცხავდნენ თავიანთ დაკვირვებებს. ამ გზით, თავად მცენარეები გახდნენ საგანმანათლებლო პროცესის ნაწილი და წარმოადგენდნენ ცოცხალ სასწავლო რესურსებს, რომლებთანაც სტუდენტები ურთიერთქმედებენ და აკვირდებიან.
ეკო სივრცე: აზროვნების ჩამოყალიბება და არა მხოლოდ გარემოს შექმნა
ეკო სივრცის განვითარება თანდათან სკოლის გარემოს ფიზიკურ ტრანსფორმაციაზე მეტი გახდა. მოსწავლეები ამ სივრცეს გარემოსდაცვითი დისკუსიების, ეკო კლუბის აქტივობებისა და თანამშრომლობითი სწავლების ცენტრად იყენებენ. ის მოიცავს მწვანე ბიბლიოთეკას, მოსწავლეთა მიერ ორგანიზებული ინიციატივებისთვის განკუთვნილ სივრცეს და ცოცხალ მწვანე კედელს, სადაც მოსწავლეები აქტიურად ზრუნავენ მცენარეებზე და აკონტროლებენ ჰაერის ხარისხს.
ეკო სივრცე თავდაპირველად საპილოტე პროექტი იყო, თუმცა დღეს ის უკვე სხვადასხვა სკოლაშია დანერგილი. გუნდმა ასევე შეიმუშავა ყოველწლიური აქტივობების გეგმა, რომელიც გარემოსდაცვითი ინიციატივებისა და საგანმანათლებლო მასალების განხორციელებას შეუწყობს ხელს, მასწავლებლებსა და მოსწავლეებს საჭირო მხარდაჭერას გაუწევს და გლობალური განათლების პრინციპებსა და მდგრადი განვითარების მიზნებს დააკავშირებს.
მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ ინიციატივის ყველაზე მიმზიდველი ასპექტი რეალურ, ცოცხალ გარემოში მუშაობის შესაძლებლობა იყო და არა მხოლოდ გარემოსდაცვითი საკითხების თეორიული განხილვა. მწვანე სივრცე სტუდენტებისთვის ქმნის გარემოს, სადაც მათ შეუძლიათ შთაგონება მიიღონ, განავითარონ მწვანე იდეები და ჩაატარონ ექსპერიმენტები. ამ სივრცეში ისინი საკუთარი თვალით ხედავენ შედეგებს, სწავლობენ საკუთარი ქმედებებიდან, იღებენ პასუხისმგებლობას გარემოს შენარჩუნებაზე და პრაქტიკულად ცდიან, როგორ შეუძლია კოლექტიურ ძალისხმევას მათი გარემოს გაუმჯობესება.
დროთა განმავლობაში, ბევრი სტუდენტი გარემოსდაცვით საკითხებს ყოველდღიურ ცხოვრებაში უფრო პასუხისმგებლიანად მიუდგა. მცენარეებზე ზრუნვამ და მათი განვითარების პროცესზე დაკვირვებამ მათში სივრცისადმი პასუხისმგებლობისა და მიკუთვნებულობის განცდა გააძლიერა. ის, რაც თავდაპირველად მცირე ექსპერიმენტად დაიწყო, თანდათან საერთო სასწავლო გარემოდ იქცა. ამ გამოცდილებამ მოსწავლეებს მოტივაცია მისცა, უფრო კრიტიკულად ეფიქრათ მდგრადობასა და გარემოსდაცვით პასუხისმგებლობაზე.
მცირე ექსპერიმენტი გრძელვადიანი პოტენციალით
გამოცდილებამ აჩვენა, რომ გარემოსდაცვითი განათლება ყველაზე ეფექტურია, როდესაც ცოდნა პრაქტიკულ გამოცდილებას ეყრდნობა. როდესაც სტუდენტებს შესაძლებლობა ეძლევათ, უშუალოდ ჩაერთონ გარემოსდაცვით ინიციატივებში, მათ უძლიერდებათ გარემოსდაცვითი ცნობიერება, პრობლემების გადაჭრაზე ორიენტირებული აზროვნება და პასუხისმგებლობის გრძნობა. სწორედ ეს უნარები და დამოკიდებულებები ქმნის საფუძველს, რომ მსგავსი მიდგომა მომავალში უფრო ფართო მასშტაბით დაინერგოს და მთელი ქალაქის მდგრად განვითარებას შეუწყოს ხელი.
„ეკოკლუბში მონაწილეობამ მასწავლა, რომ გარემოზე ზრუნვა ყველას პასუხისმგებლობაა. ახლა ვცდილობ, ყოველდღიურ ცხოვრებაში უფრო ეკო-მეგობრული ვიყო“, – თქვა ლანამ, სტუდენტმა და ეკოკლუბის წევრმა.
ეკო სივრცე დღეს მოსწავლეებისა და მასწავლებლების უწყვეტი სწავლის, ჩართულობისა და თანამშრომლობის პლატფორმად ფუნქციონირებს. მოსწავლეები ამ სივრცეს სხვადასხვა აქტივობის, დისკუსიისა და პრაქტიკული ექსპერიმენტისთვის იყენებენ, რაც მას ცოცხალ, მუდმივად განვითარებად სასწავლო გარემოდ აქცევს.
მიუხედავად მცირე მასშტაბისა, ინიციატივამ აჩვენა, რომ საზოგადოების მიერ განხორციელებულ მცირე ექსპერიმენტებსაც შეუძლია მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო შედეგების მოტანა. პრაქტიკული სწავლების, მოსწავლეთა აქტიური მონაწილეობისა და მწვანე გარემოს გაერთიანებით, პროექტი გვიჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება სკოლები იქცეს სივრცეებად, სადაც გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობა ბუნებრივად ყალიბდება გამოცდილების, თანამშრომლობისა და გარემოზე ყოველდღიური ზრუნვის გზით.
ინიციატივას მხარი დაუჭირა ევროკავშირის მიერ დაფინანსებულმა „ურბანული გამოწვევების ინიციატივამ“, რომელსაც UNDP PMCG-თან პარტნიორობით ახორციელებს პროექტის “მერები ეკონომიკური ზრდისთვის” ფარგლებში. ტექნიკური და ფინანსური მხარდაჭერის მეშვეობით, ინიციატივა ადგილობრივ მაცხოვრებლებს შესაძლებლობას აძლევს, გამოსცადონ ურბანული და საზოგადოებრივი გამოწვევების გადაჭრის პრაქტიკული მიდგომები. ამით ის ადასტურებს, რომ მნიშვნელოვანი ცვლილებები ხშირად მცირე ექსპერიმენტებითა და მოქალაქეთა აქტიური მონაწილეობით იწყება.
სტატია მომზადებულია პოლიტიკისა და მართვის კონსალტინგ ჯგუფის (PMCG) მიერ ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) მხარდაჭერით. მის შინაარსზე სრულად პასუხისმგებელია PMCG და შესაძლოა, რომ იგი არ გამოხატავდეს ევროკავშირის და UNDP-ის შეხედულებებს.
Students from Batumi Turn School Environment into a Living Eco Lab
Understanding and connecting with environmental challenges, sometimes require more vivid experiences, than textbooks and classroom discussions, that is often a case at the schools. In Batumi, a group of students began exploring a different approach by transforming part of their school space into a place where ecoideas could be explored and experienced directly.
The young innovators from the Batumi Public School N16 created an eco educational space, where students not only observe greenery but also actively participate in environmental activities and discussions. Instead of simply learning about good practices, they experiment, co-create, exchange ideas and collaborate in a setting that connects environmental knowledge with everyday practice.
From Idea to Prototype
From day one, students were not just participants – they were co-creators. Together with the school director, they shaped the Urban Challenge concept and pitched it as a team to the selection committee.
Their idea was simple, yet powerful: transform indoor school spaces into healthier, greener environments while engaging students at every step of the process. Learning by doing became the core approach – turning environmental awareness into everyday practice.
What made this pitch stand out?
First, it embodied true co-creation. Students and the school director designed and presented the initiative side by side – setting a strong example of collaborative leadership in action.
Second, the idea was tangible. Students brought it to life through a visual mock-up of the eco-space they envisioned within their school – making the concept both concrete and compelling.
Third, it showed clear potential to grow. This was not a one-off response to a call, but part of a broader vision. As members of a regional network of eco-clubs, the school is already embedded in a culture of shared learning, peer exchange, and friendly competition – where students and teachers continuously inspire each other to do better.
This is how ideas move beyond concepts – by being owned, tested, and driven by those who believe in them.
Learning Through Greening the School
At first, the students focused on greening the school yard. They planted carefully selected plants, that easily adapt to the local climate and conditions. Since, students took part in preparing the soil and planting the greenery themselves, they learned practical skills in planting, soil preparation, and plant care. What might normally be seen as a landscaping task,became an exciting learning opportunity, allowing students to better understand how natural systems function and why green spaces matter for communities.
Beyond the outdoor environment, the project also introduced greenery inside the eco-space, with the plants arranged following principles of biophilic design, creating a learning environment that integrates natural elements into everyday school life.
“I liked that we planned a lot of things ourselves and actually changed the school environment,” said Mariam, school student and eco club member.
To encourage long term engagement, students developed a plant care and observation system. They began documenting plant growth and environmental conditions through a care journal, regularly recording their observations. In this way the plants themselves became part of the educational process, serving as living learning resources that students interact with and monitor over time.
Eco space : Shaping Mindsets, not just Environments
As the eco space evolves, it gradually becomes more than a physical transformation of the school environment. Students use the space as a hub for environmental discussions, eco-club activities, and collaborative learning. It includes a green library, a dedicated area for student-led initiatives, and a living green wall where students actively care for plants and track air quality.
The eco space was a pilot project, that now spread in different schools. The team, also developed a yearly activity plan, to guide future environmental initiatives and educational materials, to support teachers and students, connecting the activities with global education principles and the Sustainable Development Goals.
Participants noted that the most engaging aspect of the initiative was the opportunity to work in a real, living environment rather than only discussing environmental issues in theory. The green space offers a place, where students are inspired to develop and experiment green ideas, are able to see the results and learn from their actions, take responsibility for maintaining the environment, and experience how collective effort can improve their surroundings.
Over time, many students became more attentive to environmental issues in their daily lives. Caring for the plants and observing their development encouraged a sense of responsibility and ownership over the space. What began as a small experiment gradually evolved into a shared learning environment that motivates students to think more critically about sustainability and environmental stewardship.
A Small Experiment with Long Term Potential
The experience demonstrated that environmental education can be most effective when knowledge is connected to practice. When students are inspired, encouraged and given the opportunity to participate directly in environmental initiatives, they are more likely to develop lasting awareness, a problem-solving mindset and a strong sense of responsibility – key qualities that, when scaled, can benefit the entire city.
“Participating in the Eco Club taught me that caring for the environment is everyone’s responsibility. Now I try to be more environmentally friendly in my everyday life,” said Lana, student and eco club member.
The eco space now serves as a platform for continued learning and collaboration engaging both students and teachers. Students use the area for various activities, discussions, and practical experiments, turning it into a living area that continues to evolve.
While modest in scale, the initiative illustrates how small community driven experiments can create meaningful educational impact. By combining practical learning, student participation, and a green physical environment, the project demonstrates how schools can become spaces where environmental responsibility grows naturally through experience and care.
The initiative was supported by the European Union funded Urban Challenges Initiative, implemented by UNDP in partnership with PMCG. Through technical and financial assistance, the initiative enables local residents, to test practical approaches to urban and community challenges, demonstrating that meaningful change often begins with small experiments and active participation.
This article was prepared by Policy and Management Consulting Group (PMCG) with the support of the European Union (EU) and the United Nations Development Programme (UNDP). Its contents are the sole responsibility of PMCG and do not necessarily reflect the views of the EU and UNDP.